Giai đoạn 2019 – 2025 chứng kiến sự trưởng thành vượt bậc của ngành gỗ và lâm sản Việt Nam. Tuy nhiên, bức tranh phát triển đang đối mặt với những thách thức mang tính cấu trúc.
Cơ hội xanh nâng tầm thương hiệu
Xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, rủi ro gian lận xuất xứ và áp lực thuế quan ngày càng trở nên phức tạp. Đặc biệt, Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) yêu cầu doanh nghiệp (DN) phải chứng minh nguồn gốc hợp pháp, minh bạch và đạt chuẩn phát thải thấp. Thực trạng cho thấy một bộ phận DN còn hạn chế về năng lực quản trị và phản ứng chưa kịp thời trước biến động thị trường.
Trong bối cảnh đó, việc đổi mới tư duy, đổi mới phương thức hoạt động và tăng tốc độ triển khai các giải pháp trở thành yêu cầu cấp thiết để đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế. Xây dựng chuỗi cung ứng gỗ hợp pháp và minh bạch được xác định là nhiệm vụ then chốt, đóng vai trò là “giấy thông hành” để sản phẩm gỗ Việt Nam thâm nhập vào các thị trường cao cấp.
Trước đòi hỏi từ người dùng, yếu tố minh bạch trong chuỗi cung ứng đang tạo nên sức mạnh cạnh tranh cho DN. Do vậy, ngành cần thiết lập hệ thống dữ liệu minh bạch, được chuẩn hóa theo các tiêu chuẩn quốc tế nhằm chứng minh tính hợp pháp của nguyên liệu đầu vào. Việc tăng cường minh bạch nguồn gốc và đổi mới quản trị chuỗi cung ứng sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh của DN trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Qua đó, DN còn có thể xây dựng hình ảnh DN có trách nhiệm. Việc định vị chế biến gỗ Việt Nam là một ngành chế biến nông – lâm sản xanh, minh bạch và có trách nhiệm cần được xây dựng trên nền tảng thực thi nghiêm túc pháp luật trong nước và quốc tế. Đây không chỉ là yêu cầu từ các đối tác quốc tế mà còn là cơ hội để nâng tầm thương hiệu ngành hàng Việt Nam.
Chuyển đổi để tạo động lực tăng trưởng
Tiếp cận mục tiêu xanh là cơ hội để ngành gỗ phát triển hệ sinh thái cạnh tranh bền vững. Trong tương lai, lợi thế cạnh tranh mới của ngành gỗ sẽ được xây dựng dựa trên bốn trụ cột: “Xanh – Chất lượng – Linh hoạt – Cạnh tranh”. Khi chuỗi cung ứng được xanh hóa, DN sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn trước các rủi ro về phòng vệ thương mại và rào cản phát thải, từ đó tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển dài hạn.
Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh, ngành gỗ cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, sản xuất và xúc tiến thương mại. Chuyển đổi số không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình vận hành mà còn là công cụ hiệu quả để minh bạch hóa chuỗi cung ứng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Song song đó, quá trình tái cấu trúc sản phẩm theo hướng chế biến sâu, tập trung vào các sản phẩm có giá trị gia tăng cao và thân thiện với môi trường là định hướng chiến lược để giảm phụ thuộc vào mô hình gia công truyền thống.
Bên cạnh việc mở rộng thị trường xuất khẩu, thị trường nội địa cần được coi là trụ cột chiến lược quan trọng. Ngành cần đẩy mạnh các hoạt động quảng bá, giới thiệu sản phẩm đồ gỗ Việt Nam đến người tiêu dùng trong nước, đồng thời nâng cấp các hội chợ chuyên ngành để không chỉ phục vụ khách hàng quốc tế mà còn kết nối sản phẩm chất lượng với thị trường nội địa. Việc chiếm lĩnh thị trường trong nước sẽ tạo ra “bệ đỡ” vững chắc, giúp ngành duy trì tăng trưởng ổn định trước những biến động của kinh tế toàn cầu.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ luôn đồng hành sát sao cùng cộng đồng DN và hiệp hội, cam kết tiếp tục lắng nghe, chủ động phối hợp với các bộ, ngành để tháo gỡ khó khăn về thủ tục hành chính, thuế và các vấn đề phòng vệ thương mại. Thời gian tới, Bộ sẽ nỗ lực hoàn thiện cơ chế chính sách, tạo môi trường thuận lợi để ngành gỗ Việt Nam phát triển theo hướng hiện đại, xanh, bền vững và hội nhập sâu rộng.
Với sự quyết tâm đổi mới và tinh thần đoàn kết của toàn ngành, ngành gỗ Việt Nam hoàn toàn có thể giữ vững tốc độ tăng trưởng, khẳng định vị thế là một ngành kinh tế xanh bền vững trên cả thị trường trong nước và quốc tế. Hành trình phía trước tuy đầy thách thức, nhưng với nền tảng vững chắc và định hướng rõ ràng, ngành gỗ Việt Nam hoàn toàn có thể tạo nên những bứt phá mới, vươn tầm cao hơn trên bản đồ công nghiệp toàn cầu.
Nguyễn Quốc Trị – Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường
M.Y ghi
