Phục hồi và tăng trưởng mạnh
Châu Âu vẫn là một nhân tố quan trọng trong ngành công nghiệp đồ nội thất toàn cầu, chiếm hơn 25% thị phần, trị giá 115 tỷ USD. Sau khi giảm mạnh vào năm 2023, lượng nhập khẩu vào châu Âu từ các nhà cung cấp nhiệt đới đã phục hồi vào năm 2024. Hầu hết các thị trường nhập khẩu đồ nội thất gỗ nhiệt đới chính của châu Âu đều có sự phục hồi trong năm 2024: Vương quốc Anh (+3%), Pháp (+5%), Đức (+13%), Tây Ban Nha (+17%), Bỉ (+5%), Đan Mạch (+4%), Ba Lan (+1%).
Theo Cơ quan Thống kê Liên minh châu Âu – EUROSTAT, tính chung 6 tháng đầu năm 2025, trị giá nhập khẩu đạt 3,3 tỷ EUR (tương đương 3,8 tỷ USD), tăng 12,1% so với cùng kỳ năm 2024. Chi phí sản xuất thấp, hiệu quả sản xuất được cải thiện và tiếp thị mạnh mẽ là những yếu tố nâng cao khả năng cạnh tranh cho các doanh nghiệp (DN) cung ứng nội thất sang châu Âu, đặc biệt là khi các nhà sản xuất khu vực này đang phải vật lộn với chi phí tăng cao.
Đa dạng hóa thị trường là mục tiêu cốt lõi
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động khó lường với lạm phát, thuế quan, xung đột địa chính trị, việc đa dạng hóa thị trường trở thành mục tiêu chiến lược của ngành gỗ Việt Nam nhằm duy trì đà tăng trưởng tích cực. Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EU (EVFTA) cùng với các cơ chế hợp tác song phương không chỉ mở rộng cánh cửa vào một trong những thị trường khó tính nhất thế giới, mà còn tạo lợi thế rõ rệt về thuế quan, giúp sản phẩm gỗ Việt Nam gia tăng sức cạnh tranh.
Nhiều năm qua, Hoa Kỳ vẫn là thị trường xuất khẩu gỗ lớn nhất của Việt Nam. Tuy nhiên, theo nhận định từ Bộ Công Thương, những biến động về chính sách thương mại, áp lực cạnh tranh và rủi ro phòng vệ thương mại đã khiến việc phụ thuộc quá mức vào một thị trường tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Trong bối cảnh đó, EVFTA giúp EU trở thành thị trường quan trọng khi hơn 90% dòng thuế đã được xóa bỏ, mở ra cơ hội để DN Việt Nam giảm phụ thuộc vào Hoa Kỳ và gia tăng sự hiện diện tại châu Âu. Đây không chỉ là giải pháp ngắn hạn để phân tán rủi ro mà còn là bước đi chiến lược nhằm nâng cao giá trị xuất khẩu và khẳng định vị thế tại một thị trường có sức mua lớn, yêu cầu cao và nhấn mạnh tính bền vững.
Tình hình xuất khẩu gỗ sang EU cũng cho thấy tín hiệu tích cực trong năm 2025 này. Từ tháng 2/2025 đến nay, hoạt động xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam sang EU đã đạt được đà tăng trưởng liên tục. Trong cơ cấu mặt hàng, đồ nội thất bằng gỗ vẫn là nhóm chủ lực, chiếm 73,2% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ trong 7 tháng đầu năm 2025. Các mặt hàng khác cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng, như gỗ, ván và ván sàn đạt 62,7 triệu USD, tăng 68,2%; gỗ viên nén đạt 13,2 triệu USD, tăng 38,8%; đồ gỗ mỹ nghệ đạt 7,4 triệu USD, tăng 36,1%. Những con số này cho thấy EU không chỉ là thị trường tiềm năng mà còn đang dần trở thành động lực tăng trưởng mới của xuất khẩu gỗ Việt Nam.
Trung Quốc là nhà cung cấp nội thất lớn nhất của châu Âu, chiếm 48,9% tổng trị giá nhập khẩu. Lượng xuất khẩu đồ nội thất gỗ của Trung Quốc sang châu Âu đã tăng hơn 35% trong năm 2024. Xuất khẩu của Trung Quốc tăng mạnh trên tất cả các thị trường chính của châu Âu, bao gồm Pháp (+35%), Hà Lan (+65%), Đức (+34%), Tây Ban Nha (+46%), Italy (+28%).
Việt Nam là nước cung cấp đứng thứ hai cho thị trường EU, nhưng mới chỉ chiếm 9,8%; tiếp theo là Thổ Nhĩ Kỳ, chiếm 8,3%; và Ukraine, chiếm 5,9%. Điều này cho thấy dư địa để Việt Nam mở rộng thị phần tại EU vẫn rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng ưu tiên sản phẩm xanh, thân thiện với môi trường, đây là lĩnh vực mà Việt Nam hoàn toàn có thể gia tăng lợi thế.
Tuy vậy, DN Việt vẫn đối mặt với một số rào cản như: Yêu cầu nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc gỗ, chứng chỉ FSC/PEFC, các tiêu chuẩn môi trường liên quan đến sản xuất bền vững; chi phí logistics cao do khoảng cách địa lý xa xôi, hàng hóa thường phải trung chuyển qua các cảng tại Đức hoặc Hà Lan, làm giảm lợi thế cạnh tranh về giá. Trong khi đó, Trung Quốc chiếm gần một nửa thị phần ngoài khối tại EU là nhờ quy mô sản xuất và hệ thống logistics mạnh mẽ.
Vì vậy, để khai thác tốt dư địa tại EU, ngành gỗ Việt Nam cần tập trung vào một số giải pháp như: Đầu tư đáp ứng các chứng chỉ bền vững và nguồn gốc gỗ hợp pháp, minh bạch, phù hợp với xu hướng tiêu dùng xanh; đẩy mạnh phát triển dòng sản phẩm nội thất thân thiện với môi trường, phù hợp gu thẩm mỹ của thị trường Bắc Âu và Tây Âu; tìm kiếm các kho ngoại quan hoặc trung tâm trung chuyển tại các cảng lớn ở Đức, Hà Lan nhằm giảm chi phí và thời gian vận tải; tăng cường xúc tiến thương mại, tham gia các hội chợ quốc tế, xây dựng hình ảnh sản phẩm quốc gia gắn liền với chất lượng, bền vững và sáng tạo.
Với sức mua lớn, yêu cầu cao về chất lượng và tính bền vững, EU không chỉ là thị trường tiềm năng mà còn là thước đo năng lực cạnh tranh toàn cầu của ngành gỗ Việt Nam. Vấn đề cốt lõi là DN cần chủ động thích ứng để vượt qua các rào cản thương mại, nâng cao giá trị thương hiệu, trở nên hấp dẫn trong mắt các nhà nhập khẩu EU.
Hiệp Ca (Nguồn: www.globalwood.org)
