Từ một quốc gia chìm trong đổ nát sau chiến tranh vào thập niên 1950, Hàn Quốc đã tạo nên câu chuyện kỳ diệu về sự trỗi dậy kinh tế. Với GDP đạt 1.741 tỷ USD năm 2022, xếp thứ 10 toàn cầu và thứ 3 trong khu vực RCEP, Hàn Quốc không chỉ là một phép màu kinh tế mà còn là điển hình về chiến lược toàn cầu hóa thành công. Câu hỏi đặt ra là Hàn Quốc đã làm thế nào để đưa doanh nghiệp (DN) nước mình vươn tầm thế giới?
Nền tảng: Tầm nhìn xuất khẩu và đầu tư R&D
Thành công của Hàn Quốc bắt nguồn từ chiến lược định hướng xuất khẩu kiên định. Kim ngạch xuất khẩu của nước này liên tục tăng trưởng, với các mặt hàng chủ lực như: Máy móc, thiết bị điện tử, ô tô, hóa chất và tàu thuyền chiếm lĩnh thị trường toàn cầu. Đặc biệt, xuất khẩu sang ASEAN gần đây đạt mức kỷ lục, vượt cả Hoa Kỳ và Trung Quốc nhờ sự bùng nổ của ngành chip bán dẫn.
Điểm then chốt trong mô hình này là sự đầu tư sớm và bền bỉ vào nghiên cứu phát triển. Ngay từ năm 1982, Hàn Quốc đã khởi động Chương trình R&D Quốc gia, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động nghiên cứu tư nhân thông qua chính sách miễn thuế và phát triển nguồn nhân lực. Chính sách thúc đẩy xuất khẩu với nhiều ưu đãi dựa trên năng lực đã giúp hình thành các chaebol – những tập đoàn gia đình khổng lồ như Samsung, LG – trở thành những “đầu tàu” dẫn dắt nền kinh tế ra biển lớn.
Bí quyết: Hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện
Điểm khác biệt quan trọng nhất trong chiến lược toàn cầu hóa của Hàn Quốc chính là việc xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện và linh hoạt. Đây không đơn thuần là một vài chương trình rời rạc mà là cả một hệ thống các tổ chức hoạt động nhịp nhàng, trong đó cả nước đều hướng về mục tiêu chung: Đưa DN Hàn Quốc ra thế giới.
Sự hỗ trợ này mang tính toàn diện đáng kinh ngạc. Không chỉ giới hạn ở lĩnh vực kinh tế thuần túy, Chính phủ Hàn Quốc huy động cả các lĩnh vực pháp lý, tài chính, văn hóa, thể thao và ngoại giao để hỗ trợ DN, đặc biệt là các DN nhỏ và vừa (SMEs). Ông Pak Jung Ho, Phó giám đốc Văn phòng KOTRA Hà Nội, chia sẻ rằng KOTRA – cơ quan xúc tiến thương mại và đầu tư của Hàn Quốc – được cấp ngân sách lên đến 500 triệu USD mỗi năm, cho thấy mức độ ưu tiên về chính sách và tài chính mà Chính phủ dành cho quá trình toàn cầu hóa.
Về tài chính, Chính phủ không chỉ hỗ trợ trực tiếp mà còn phối hợp với ngân hàng cung cấp bảo hiểm thương mại, tạo ra lưới an toàn cho DN khi mở rộng ra nước ngoài. Hàng năm, chi phí nhà nước dành đến 2 triệu USD để tài trợ các hoạt động cho hơn 5.000 DN được lựa chọn. Tuy nhiên, các DN vẫn phải đóng góp 30%, đảm bảo tính cam kết và trách nhiệm của họ trong hành trình toàn cầu hóa.
Chiến lược: Mô hình “đầu tàu” và trao quyền chủ động
Một trong những chiến lược đặc sắc của Hàn Quốc là mô hình DN đầu tàu. Các tập đoàn lớn như Samsung, LG đóng vai trò dẫn dắt và tạo điều kiện cho các SMEs vươn ra nước ngoài, hình thành thế hệ toàn cầu hóa đầu tiên. Những “đại gia” này không chỉ tự mình chinh phục thị trường quốc tế mà còn kéo theo cả hệ sinh thái DN nhỏ hơn, tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ.
Điểm đặc biệt trong chương trình hỗ trợ của Hàn Quốc là tính linh hoạt và trao quyền chủ động cho DN. Các công ty được lựa chọn có thể tự do chọn bất kỳ dịch vụ nào trong số 7.500 dịch vụ do 2.000 DN khác cung cấp, từ nghiên cứu thị trường, dịch thuật, phát triển sản phẩm, đến tham dự triển lãm quốc tế. Cách tiếp cận này tôn trọng sự hiểu biết của DN về nhu cầu thực tế của mình, thay vì áp đặt một khuôn mẫu cứng nhắc từ trên xuống.
Gần đây, Hàn Quốc còn chú trọng đặc biệt đến thiết kế, nghiên cứu và phát triển sản phẩm, song song với việc phát triển nguồn nhân lực lành nghề. Online marketing được đẩy mạnh, và các triển lãm quốc tế được coi là công cụ quan trọng để DN tiếp cận khách hàng toàn cầu.
Yếu tố then chốt: Tư duy và khát vọng DN
Tuy nhiên, ông Pak Jung Ho nhấn mạnh yếu tố quan trọng nhất không phải là các chương trình hỗ trợ của chính phủ, mà chính là tư duy và khát vọng của DN. Nếu DN không có khát vọng bước ra thế giới, mọi hỗ trợ của chính phủ đều trở nên vô nghĩa. Ông so sánh DN chỉ tập trung vào thị trường nội địa như “ếch ngồi đáy giếng”, trong khi những DN vươn ra toàn cầu như “cá bơi trong đại dương” – có cơ hội tiếp xúc với nhiều công ty, công nghệ và tiêu chuẩn quốc tế.
Khi DN ra toàn cầu và biết được tiêu chuẩn của thị trường thế giới, họ sẽ có động lực phát triển mạnh mẽ hơn nhiều so với việc chỉ phục vụ thị trường nội địa. Đây chính là động lực nội sinh thúc đẩy sự đổi mới và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Câu chuyện “Go Global” của Hàn Quốc không phải là một công thức đơn giản có thể sao chép máy móc. Đó là sự kết hợp hài hòa giữa tầm nhìn chiến lược của chính phủ, sự hỗ trợ toàn diện từ cả hệ thống quốc gia, mô hình DN đầu tàu hiệu quả, và quan trọng nhất – khát vọng cháy bỏng của chính các DN. Hàn Quốc đã chứng minh rằng với quyết tâm chính trị, đầu tư bền bỉ và văn hóa DN hướng ngoại, một quốc gia có thể vươn lên từ tro tàn để trở thành cường quốc kinh tế toàn cầu. Đây là bài học quý giá cho bất kỳ nền kinh tế nào đang trên hành trình tương tự.
Minh Anh
