BIẾN RÀO CẢN THÀNH CƠ HỘI
* Việc thuế nhập khẩu tủ kệ bếp vào Hoa Kỳ dự kiến tăng mạnh lên 50% vào đầu năm 2026 chắc chắn tạo áp lực lớn lên giá thành và khả năng cạnh tranh của DN Việt Nam. TEKCOM đã chuẩn bị những chiến lược thích ứng như thế nào, đặc biệt khi đây không phải lần đầu công ty vướng vào rào cản thuế quan?
– Về cơ bản, ngành gỗ là ngành mà thị trường Hoa Kỳ không có lợi thế sản xuất, do đó họ vẫn sẽ tiếp tục phải nhập khẩu. Câu hỏi cốt lõi không phải là mức thuế áp dụng với chúng ta, mà là mức thuế các quốc gia cạnh tranh với Việt Nam đang phải chịu.
Dưới góc nhìn này, rõ ràng Việt Nam vẫn có lợi thế trong ngành plywood và tủ kệ bếp khi xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ. Vấn đề là DN nào có khả năng thích ứng nhanh và tạo ra biện pháp hiệu quả để duy trì lợi thế.
Để ứng phó, TEKCOM đã xây dựng chiến lược ngắn hạn lẫn dài hạn. Trước mắt, chúng tôi tập trung phát triển các dòng sản phẩm ODM phù hợp với phân khúc khách hàng mục tiêu thông qua đồng thiết kế sản phẩm với nhà mua hàng. Cách làm này nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường và tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm. Đồng thời, chúng tôi tối ưu hóa nguyên vật liệu, tận dụng lợi thế bản địa của Việt Nam để giảm giá thành, giảm tác động của thuế.
Về trung và dài hạn, TEKCOM hướng tới mở rộng hợp tác sâu hơn với đối tác, cùng xây dựng chuỗi giá trị, bao gồm phát triển thương hiệu và thậm chí đi sâu vào việc phát triển kênh phân phối với những khách hàng trụ cột tại thị trường mục tiêu trong tương lai. Đôi khi trong nguy có cơ, quá trình thích ứng với rào cản thuế quan trước đây đã từng là cơ duyên để TEKCOM mở rộng ra thị trường quốc tế.
* Ông có thể chia sẻ thêm về kinh nghiệm này?
– Khi quyết định chuyển sang sản xuất và xuất khẩu (2012), chúng tôi chọn Thổ Nhĩ Kỳ là thị trường xuất khẩu đầu tiên vì đối thủ cạnh tranh lớn là Trung Quốc bị áp thuế chống bán phá giá tại thị trường này. Nhờ vậy, chúng tôi có nhiều cơ hội tiếp cận thị trường hơn.
Tuy nhiên, sau đó thuế áp dụng cho sản phẩm Việt Nam tại thị trường này cũng tương đương Trung Quốc. Như vậy, cần hiểu rằng lợi thế thuế quan chỉ là tạm thời. Việt Nam cũng có nguy cơ bị áp thuế ngược lại trong tương lai – thuế chống bán phá giá tại Hoa Kỳ là ví dụ. Hướng phát triển bền vững là DN phải xây dựng lợi thế cạnh tranh dài hạn bằng cách tạo giá trị gia tăng và cạnh tranh bằng chính sản phẩm. DN có khả năng cung ứng sản phẩm có bề mặt thẩm mỹ cao, kích thước chính xác, có hệ thống truy vết và xa hơn là xây dựng thương hiệu, chắc chắn sẽ được đón nhận.
“GO GLOBAL” BẰNG GIÁ TRỊ THẬT
* TEKCOM được thành lập từ cuối năm 2005. Chặng đường 20 năm từ xuất phát điểm thuần thương mại, không có kiến thức sản xuất, đến nay đã có nền tảng và năng lực cạnh tranh vững chắc. Lãnh đạo TEKCOM luôn nhìn nhận với triết lý “trong nguy có cơ” như vậy?
– Thời điểm khởi nghiệp năm 2005, tôi và nhà đồng sáng lập bắt đầu từ con số 0. Chúng tôi là bạn học đại học, cũng là đồng nghiệp. Lúc đó, internet mới hình thành, mở ra nhiều cơ hội cho xuất nhập khẩu. Cả hai đều mạnh về thương mại, khả năng kết nối người mua và người bán nên khá thành công trong vai trò đơn vị cung ứng.
Tuy nhiên, từ năm 2011, khiếu nại về chất lượng sản phẩm liên tiếp gửi về. Nguyên nhân là do nhà cung cấp tăng đơn hàng, bắt đầu chia nhỏ ra gia công bên ngoài, không kiểm soát được quy trình. Thực tế đó khiến chúng tôi nhận ra nếu không tự chủ sản xuất, rất khó duy trì lợi thế cạnh tranh cũng như sự khác biệt.
Quá trình chuyển đổi sang sản xuất đầy rẫy khó khăn. Chúng tôi có những trải nghiệm quý giá từ việc thử – sai – sửa và học từ chính những sai lầm của mình. Tất nhiên quá trình này mất rất nhiều “học phí”. May mắn, chúng tôi vẫn có cơ hội để sửa sai. Quyết định thuê chuyên gia Trung Quốc để vận hành đồng bộ nhà máy, sau đó chuyển giao, bên cạnh việc xây dựng hệ thống và năng lực đội ngũ trong nước đã giúp TEKCOM có được sức bật cần thiết.
* Khi đã có nền tảng sản xuất bài bản, chiến lược gia tăng năng lực cạnh tranh được TEKCOM xây dựng như thế nào?
– Chúng tôi xây dựng những giá trị vô hình. Trong đó, kinh doanh được xây dựng trên quan điểm Win-Win, bắt đầu từ sự tin tưởng, minh bạch và chia sẻ giữa các nhà sáng lập, trong toàn bộ công ty và với cả đối tác.
TEKCOM tập trung xây dựng năng lực cốt lõi thông qua chuỗi cung ứng bền vững với nguồn nguyên liệu hợp pháp, khả năng truy xuất nguồn gốc, ứng dụng số hóa và tự động hóa… để có sản phẩm chất lượng đồng nhất. Công ty xuất khẩu đến hơn 50 quốc gia, trong đó có hơn 12 quốc gia trọng điểm. Để xuất khẩu các mặt hàng gỗ như plywood, mỗi thị trường có yêu cầu tiêu chuẩn khác nhau. Ví dụ, thị trường Morocco yêu cầu tiêu chuẩn IMANOR – TEKCOM là một trong những nhà máy plywood đầu tiên hợp chuẩn theo tiêu chuẩn này. Tương tự, thị trường Ấn Độ yêu cầu tiêu chuẩn BIS Marking và TEKCOM sẽ là một trong những nhà máy đầu tiên ở Việt Nam hợp chuẩn BIS Ấn Độ.
Với yêu cầu tiêu chuẩn về gỗ hợp pháp và có thể truy vết, đặc biệt là Quy định phòng chống mất rừng của châu Âu (EUDR), TEKCOM đang hợp tác cùng đối tác để tuân thủ quy định EUDR một cách thực chất.
TEKCOM cũng chọn hướng đi riêng trong việc sử dụng và thuyết phục khách hàng sử dụng gỗ cao su để có lợi thế bản địa. Tuy nhiên, yếu tố giúp DN tạo ra sự khác biệt chính là văn hóa. Văn hóa TEKCOM được vận hành trên bốn giá trị cốt lõi: Tận tâm – Tự chủ – Hợp lực – Chinh phục.
Ở TEKCOM, chủ yếu áp dụng chiến lược nhân sự 4B (Bind – Build – Borrow – Buy. Build – phát triển con người; song song đó là Borrow – mượn những năng lực chuyên gia bên ngoài để giúp hỗ trợ phát triển đội ngũ hiện tại, vì có rất nhiều cái mình không biết, chưa làm. Trong một số trường hợp phải Buy, tuyển người có năng lực phù hợp cho các vị trí mà công ty không có người phù hợp để phát triển hoặc khoảng cách còn quá lớn so với yêu cầu. Sau khi mình Build, thì phải Bind để ghi nhận, khen thưởng, gắn kết tạo động lực giữ họ.
* Chính phủ đang nỗ lực xây dựng chương trình “Go Global”, xây dựng thương hiệu và giá trị Việt Nam trên trường thế giới. Với kinh nghiệm của ông, việc thuyết phục đối tác tin tưởng vào sản phẩm “Made in Vietnam” cần những yếu tố nào?
– Ban đầu, “Made in Vietnam” có thể xem là một rào cản. Thời điểm TEKCOM mang sản phẩm sang Thổ Nhĩ Kỳ, plywood Việt Nam bị nhìn nhận là sản phẩm phổ thông, chất lượng không ổn định, thiếu chứng nhận và hệ thống truy vết để đảm bảo an toàn và trách nhiệm xã hội. Thậm chí, Việt Nam bị xếp dưới cả Trung Quốc trong một số phân khúc.
Để thay đổi nhận định này, chúng tôi không chỉ mang sản phẩm đi bán mà còn mang theo câu chuyện về con người và văn hóa Việt Nam, chứng minh rằng DN Việt có thể làm được. Chúng tôi xây dựng niềm tin dựa trên tính cam kết, sản phẩm hợp chuẩn, nỗ lực phát triển bền vững… Khi mời khách hàng đến thăm nhà máy, họ cảm nhận được sự thực chất trong cách chúng tôi làm ăn, cam kết và đồng hành vượt qua khó khăn. Tôi nghĩ, cách “Go Global” hiệu quả nhất cần bắt đầu bằng những giá trị thật.
CHIA NHỎ MỤC TIÊU
* TEKCOM đã đầu tư rất mạnh vào tự động hóa và quản trị chất lượng dựa trên dữ liệu. Ông có thể chia sẻ về lộ trình chuyển đổi số của công ty?
– Chuyển đổi số đối với chúng tôi đơn giản là tập trung vào tự động hóa các quy trình và đưa ra quyết định dựa trên phân tích dữ liệu đúng, đủ và kịp thời.
Chúng tôi đã đầu tư vào hệ thống ERP từ năm 2015. Hiện tại, trọng tâm là tự động hóa sản xuất để giảm thao tác nặng nhọc cho người lao động, nâng cao năng suất. TEKCOM tập trung vào những giải pháp công nghệ như: Hệ thống máy chà nhám Nhật Bản giúp sản phẩm đạt độ dung sai chính xác đến cộng trừ 0,15mm; Công nghệ siêu âm tự động phát hiện lỗi tách lớp bên trong mà mắt thường không thấy được; và hướng đến ứng dụng AI để nghiên cứu phân loại ván lạng thay thế con người.
Song song đó, TEKCOM cũng hướng đến việc công bố báo cáo ESG tự nguyện đầu tiên vào quý I/2026. Nhờ độ bền cao và sử dụng gỗ rừng trồng bền vững – một vật liệu tự nhiên có khả năng lưu trữ carbon – plywood của TEKCOM giúp kéo dài vòng đời sử dụng, giảm tần suất thay thế vật liệu và qua đó góp phần giảm phát thải carbon hiện thân so với nhiều vật liệu thay thế khác. Chúng tôi đã hoàn thành kiểm toán về phát thải khí nhà kính (GHG). Xưởng keo của TEKCOM là một trong những xưởng lớn nhất, hiện đại nhất, kiểm soát được phát thải ra môi trường. Đồng thời, phát triển sản phẩm có độ bền cao để tăng vòng đời sử dụng, giảm rác thải.
* Trong bối cảnh môi trường kinh doanh nhiều biến động, tầm nhìn của TEKCOM trong 15 năm tới là gì?
– Chúng tôi muốn trở thành thương hiệu toàn cầu, tiên phong về đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững trong lĩnh vực ván ép và sản phẩm gỗ.
Sau VUCA, thế giới đang được định nghĩa trong khái niệm TUNA. T (Turbulence – Hỗn loạn/Biến động) đang thay thế cho V (Volatile – Biến động) và N (Novelty – Mới mẻ) thay thế cho C (Complexity – Phức tạp). Đây là yếu tố quan trọng, dùng để chỉ những điều chưa từng xảy ra trước đây, những sự kiện mà các doanh nghiệp khó có thể diễn giải hay hình dung được.
TUNA khiến chúng tôi tư duy lại, nhìn nhận thế giới như một thứ cần phải đáp ứng, luôn hướng tới khách hàng và dựa trên tương tác giữa các đội nhóm. Chúng tôi không lập kế hoạch cứng nhắc dài hạn, mà sử dụng phương pháp Scrum, tức là làm việc ngắn hạn, liên tục cập nhật với nhau, đề cao tương tác đội nhóm, hợp lực,… hơn cả lập kế hoạch dài hơi. Mọi quyết định được đưa ra dựa trên giá trị cốt lõi là tập trung vào khách hàng. Việc chia mục tiêu lớn thành những mục tiêu nhỏ, liên tục cải tiến sẽ giúp DN thích ứng và đi xa hơn trong dài hạn.
* Xin cảm ơn ông!
Tường Linh thực hiện
