Chủ động tháo gỡ rào cản

Sức mạnh chuyển đổi kép

15 năm trước, An Cường bắt đầu hành trình chuyển đổi số. Bước đầu tư chiến lược này đã giúp công ty tăng năng suất lao động khoảng 15 – 20%. Chưa kể, phần mềm quản trị giúp DN tối ưu hóa sản xuất, lãnh đạo có thể trực tiếp truy xuất dữ liệu từ doanh số, lợi nhuận, thậm chí là số giờ máy móc hoạt động hàng ngày.

“Chuyển đổi số là lựa chọn không thể khác để DN trong ngành bứt phá”, ông Lê Đức Nghĩa – Chủ tịch hội đồng quản trị (HĐQT) Công ty CP Gỗ An Cường khẳng định. Vì điều này, ông kiến nghị Nhà nước sớm xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia cho ngành gỗ, kết nối dữ liệu truy xuất nguồn gốc, vùng nguyên liệu và quản lý carbon, nhằm đáp ứng các quy định khắt khe như EUDR và CBAM đang được triển khai tại châu Âu. Việc có được hạ tầng thông tin, theo ông Nghĩa còn có thể giúp DN kết nối được với nguồn cung hiệu quả, từ đó, ra quyết định đầu tư dễ dàng hơn.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Liêm, Phó chủ tịch Viforest cũng cho rằng, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là hai “bánh răng đồng bộ” của sự phát triển bền vững. Ông Liêm đề xuất Thành phố Hồ Chí Minh sớm hình thành trung tâm hỗ trợ chuyển đổi xanh và số hóa ngành gỗ, nơi DN được tư vấn và tiếp cận công nghệ phù hợp. Kiến nghị này cũng nhằm hỗ trợ các SME (DN nhỏ và vừa) tiếp cận nền tảng dữ liệu lớn cho ngành. “Ngành gỗ đang rất cần triển khai mô hình nhà máy phát thải thấp và cụm công nghiệp gỗ xanh với hạ tầng dùng chung như xử lý bụi, nước thải, năng lượng mặt trời…”, ông Liêm nói.

Bên cạnh yếu tố thương mại, công tác số hóa, xanh hóa cũng sẽ góp phần hỗ trợ DN tháo rào cản phi thuế quan hiệu quả. Ông Vũ Quang Huy – Chủ tịch HĐQT Tekcom – đề xuất Thành phố Hồ Chí Minh cần chủ động chuẩn hóa hồ sơ truy xuất nguồn gốc số, thành lập trung tâm mã HS (phân loại hàng hóa) và quy tắc xuất xứ, cùng hệ thống cảnh báo sớm chống gian lận thương mại để hỗ trợ DN vươn ra thị trường thế giới thuận lợi hơn.

Nâng cao chuỗi giá trị và nhân lực

Ông Nguyễn Quốc Khanh, Chủ tịch AA Corporation cho rằng ngành cần có những mô hình xuất khẩu nội thất giá trị gia tăng cao hơn, không chỉ dừng lại ở gia công, ví dụ như cung ứng nội thất cho công trình, phát triển thiết kế, marketing… Do vậy, ngành cần thiết phải có chiến lược xây dựng thương hiệu cho ngành nội thất, thu hút người trẻ tham gia để ngành có được thế hệ kế thừa.

Đồng quan điểm, theo ông Harvey Dondero – đại diện Công ty Theodore Alexander, lực lượng lao động Việt Nam thông minh, chăm chỉ, có kỹ năng thủ công rất tốt. Để gia cố nguồn lực cạnh tranh cho ngành, Chính phủ Việt Nam cần hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực đặc sắc này. Theo người đứng đầu đơn vị FDI chuyên xuất khẩu hàng nội thất giá trị cao này, nhân lực giá rẻ sẽ sớm không còn là yếu tố cạnh tranh của ngành chế biến gỗ. Do vậy, việc đơn giản hóa thủ tục hành chính là việc rất cần thiết, bởi chỉ riêng việc này đã hỗ trợ DN giảm được chi phí nhân lực.

Đối diện với chính sách thuế quan mới từ Hoa Kỳ, ông Thomas Luk đề xuất áp dụng cơ chế “first sale” (cho phép tính thuế nhập khẩu theo giá bán lần đầu giữa nhà sản xuất và trung gian) để giúp giảm đáng kể chi phí thuế quan khi xuất khẩu sang Hoa Kỳ. Đồng thời, kiến nghị Nhà nước nghiên cứu mô hình bảo hiểm công nợ xuất khẩu tương tự Trung Quốc để bảo vệ DN trước biến động tài chính quốc tế.

Khơi thông những điểm nghẽn

Chủ tịch HAWA Phùng Quốc Mẫn cho biết, ngành gỗ Việt Nam là một trong những câu chuyện thành công nổi bật nhất của nền kinh tế xuất khẩu. Từ kim ngạch chưa tới 200 triệu USD năm 1999, ngành được dự báo đạt 20 tỷ USD vào năm 2025, vươn lên vị trí thứ hai thế giới về xuất khẩu đồ gỗ, chỉ sau Trung Quốc. Trong đó, Thành phố Hồ Chí Minh với tầm vóc địa thế mới sau sáp nhập đã chiếm gần một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ của cả nước.

Với quy mô công nghiệp, hạ tầng logistics, chuỗi cung ứng hoàn chỉnh và nguồn nhân lực dồi dào, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được đánh giá Thành phố Hồ Chí Minh hội đủ tiềm lực để trở thành thủ phủ đồ gỗ và nội thất của Đông Nam Á. Do đó, Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu không chỉ là trung tâm sản xuất mà còn là trung tâm thiết kế, sáng tạo và kết nối quốc tế với 80% sản phẩm đạt tiêu chuẩn xanh, hình thành hệ sinh thái công nghiệp – logistics – thương mại thông minh. Riêng kim ngạch xuất khẩu, Thành phố Hồ Chí Minh được kỳ vọng đạt 15 tỷ USD vào năm 2035.

Ông Được khẳng định chính quyền Thành phố sẽ đồng hành cùng DN, khơi thông các điểm nghẽn thông qua cơ chế hỗ trợ đầu tư, xúc tiến thương mại, đào tạo nhân lực chất lượng cao và phát triển hạ tầng công nghiệp xanh để tiến tới mục tiêu trở thành trung tâm sản xuất, xuất khẩu và sáng tạo đồ gỗ – nội thất hàng đầu thế giới.

Nguyên Minh