Ngành gỗ Việt Nam đang đứng trước những thách thức chưa từng có trong lộ trình tiến tới sản xuất hiện đại.
“Nỗi đau” của đội ngũ quản trị
Theo khảo sát từ 1C Việt Nam, mức độ áp dụng công nghệ của doanh nghiệp (DN) trong ngành hiện vẫn còn khá khiêm tốn: chỉ có khoảng 4 – 5% DN đã thực hiện chuyển đổi số một cách toàn diện, trong khi đó có tới 20% DN vẫn chưa áp dụng bất kỳ công nghệ quản lý nào. Thực trạng phổ biến hiện nay là dữ liệu trong DN không có sự liên thông giữa các bộ phận, các xưởng sản xuất vẫn thu thập dữ liệu bằng công cụ truyền thống như Excel hoặc ghi chép tay.
Trong khi đó, áp lực tối ưu hóa chi phí nội bộ ngày càng lớn để bù đắp cho biên lợi nhuận mỏng của chuỗi phân phối. Ngành gỗ còn phải đối mặt với các tiêu chuẩn xanh khắt khe từ thị trường Âu Mỹ như Quy định chống phá rừng (EUDR) hay Báo cáo dấu chân carbon (CSERO), đòi hỏi khả năng truy xuất nguồn gốc và xử lý lượng dữ liệu khổng lồ.
Phân tích sâu hơn về những khó khăn đặc thù, ông Nguyễn Thanh Sơn – đối tác tư vấn giải pháp 1C Việt Nam chỉ ra rằng ngành gỗ nội thất có tính chất “đo ni đóng giày” theo từng đơn hàng (make-to-order), khiến kích thước, nguyên liệu và phụ kiện thay đổi liên tục. Với hơn 23 năm kinh nghiệm trong quản trị sản xuất và chuyển đổi số, ông Sơn ví von: “Các DN thường được ăn ‘cơm nguội’. Bởi vì cơm nấu rồi nhưng mà chờ đem lên tới nơi là nó đã nguội”. Điều này ám chỉ việc báo cáo phải chờ đợi các bộ phận gom số liệu, dẫn đến việc ra quyết định bị chậm trễ và thiếu chính xác. Trước thực trạng này, việc tìm kiếm một giải pháp chuyển đổi số cụ thể, đồng bộ hóa quy trình từ kho đến sản xuất là yêu cầu cấp thiết để DN tồn tại và phát triển.
Cần thiết phải có nền tảng tự động hóa quản lý
Để giải quyết những “nỗi đau” kể trên, giải pháp ERP (hoạch định nguồn lực doanh nghiệp) được thiết kế chuyên biệt cho ngành gỗ từ 1C đã xuất hiện như một “liều thuốc” đúng bệnh.
Không giống như các phần mềm thông dụng khó đáp ứng được sự biến động của ngành, giải pháp này tập trung vào việc quản lý định mức động: khả năng tính toán linh hoạt nguyên liệu theo từng thay đổi nhỏ nhất của thiết kế.
Giải pháp ERP này giúp tích hợp dữ liệu từ kho, sản xuất, đơn hàng đến chất lượng lên một nền tảng duy nhất. Việc này cho phép DN lưu trữ lịch sử định mức; kiểm soát tiến độ thời gian thực và tối ưu hóa chi phí. Theo ông Sơn, các DN ứng dụng ERP đã ghi nhận mức giảm 20 – 40% thời gian vận hành, giúp tính toán giá thành sản phẩm chính xác đến từng chi tiết và giảm thiểu tình trạng chiếm dụng vốn do trữ hàng thừa.
Tiến xa hơn với ứng dụng AI trong kiểm soát chất lượng
Không chỉ dừng lại ở quản trị quy trình bằng ERP, DN gỗ hiện nay còn có thể tiếp cận những giải pháp tiên tiến hơn thông qua trí tuệ nhân tạo (AI). Cụ thể, một trong những vấn đề nhức nhối của ngành gỗ là việc kiểm tra lỗi vân gỗ tự nhiên mà các công cụ thị giác truyền thống hay sức người khó có thể bao quát hết. Ông Nguyễn Quốc Hưng – Phó giám đốc Việt Dynamic, chia sẻ: “Việc phát triển ứng dụng AI đưa vào sản xuất sẽ giúp chúng ta cắt giảm được nhân lực trong quá trình kiểm tra chất lượng”.
Giải pháp Vision AI của Việt Dynamic sử dụng thuật toán tiên tiến Passcore (công bố năm 2021) có khả năng tự học. AI không cần thu thập hàng nghìn dữ liệu lỗi. Thay vào đó, nó chỉ cần được dạy về các “sản phẩm tốt” và sẽ tự động nhận diện tất cả những gì khác biệt là sản phẩm lỗi. Phần mềm có thể nhận dạng các lỗi mới và lỗi chưa biết trước (new and unknown defects) mà phương pháp truyền thống thường bỏ sót. Việc kiểm tra lỗi Real-time (theo thời gian thực) trực tiếp trên dây chuyền với tốc độ xử lý nhanh, giúp tối ưu hóa hoạt động sản xuất. Ông Hưng nhấn mạnh: “Bảo vệ mẫu mã là bảo vệ thương hiệu. Công cụ AI không chỉ để tìm lỗi, mà còn là bảo chứng cho chất lượng và cam kết thương hiệu của DN trên thị trường quốc tế.
Như vậy, bằng cách kết hợp giữa quản trị quy trình chặt chẽ của hệ thống ERP riêng cho ngành và sự tinh vi của công nghệ Vision AI, DN không chỉ giải quyết được bài toán sản xuất mà còn nâng cao vị thế thương hiệu, tối ưu hóa nguồn nhân lực và sẵn sàng cho những năng lực quản trị mới trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Kim Quang
