Ngày nay, vấn đề giải trình nguồn gốc hợp pháp gỗ không còn là vấn đề xa lạ đối với các DN tham gia vào chuỗi sản xuất trong ngành. Tuy nhiên, với các yêu cầu ngày càng cao của nhà nhập khẩu cũng như áp lực của cạnh tranh, vấn đề này cũng là mối quan tâm lớn của doanh nghiệp vì nó chiếm phần chi phí không hề nhỏ. Đi kèm với đó, trong bối cảnh Hiệp định Đối tác Tự nguyện (VPA) với EU sẽ được hoàn tất các thủ tục cuối cùng của việc kí kết cũng đặt ra cho DN những bài toán mới khi xuất khẩu vào thị trường này. Nhằm hỗ trợ cho các DN trong ngành về vấn đề trên, HAWA dưới sự ủng hộ và tài trợ của Tổ chức Nông Lương Liên Hiệp Quốc (FAO) đã và đang tiến hàng xây dựng hệ thống Giải trình Nguồn gốc Gỗ hợp pháp với tên gọi HAWA DDS.
Khi VPA được kí kết thành công, Việt Nam sẽ tiến hành xây dựng hệ thống phân loại DN (OCS). Khi đó, các DN ở nhóm 1 sẽ được nhà nước tin cậy và giao cho quyền tự giải trình và xác nhận nguồn gỗ hợp pháp mà không cần xác minh bởi bên thứ 3 như trước đây. Điều này giúp cho DN nâng cao năng lực cạnh tranh để có được “chìa khóa vàng” vào EU kể từ năm 2020. Tuy nhiên, để được xếp hạng vào nhóm 1, DN cần có một sự chuẩn bị rất công phu trước đó, tối thiểu từ 1-2 năm để đáp ứng các yêu cầu khắt khe về năng lực tuân thủ pháp luật mà kết quả đàm phán VPA đã đặt ra. Bên cạnh lĩnh vực chuyên môn về chế biến và thương mại gỗ, DN còn phải chứng minh sự tuân thủ tốt ở nhiều lĩnh vực khác như: Thuế, Môi trường, Lao động, Phòng cháy Chữa cháy, Bảo hiểm Xã hội…Ở giai đoạn 1, dự án sẽ tạo dựng một hệ thống hướng dẫn, hỗ trợ và giám sát hiệu quả giúp DN tham gia đáp ứng được các tiêu chuẩn cao của Tổng cục Lâm nghiệp để được xếp hạng “DN loại 1 – Tuân thủ tốt pháp luật”. Dự án sẽ hỗ trợ cho 30-50 DN tự nguyện đăng ký ở giai đoạn này.
Còn đối với các DN thương mại gỗ tham gia HAWA DDS, toàn bộ các thông tin về nguồn gốc gỗ sẽ được xác minh và cấp chứng nhận hợp pháp. Sau đó, hệ thống sẽ tổng hợp thông tin và dữ liệu liên quan để tự động cung cấp cho nhà SX ngay tại thời điểm mua bán, giúp dễ dàng trong việc giải trình nguồn gốc với các nhà nhập khẩu. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp thương mại gỗ nâng cao cơ hội bán hàng. Ngoài ra, công tác thu thập và lưu trữ hồ sơ hợp pháp của gỗ từ những nhà cung cấp tuyến trên (chủ rừng, nhà xuất khẩu gỗ..) cũng trở nên đơn giản và hiệu quả hơn rất nhiều khi chính những người đó cũng là thành viên của hệ thống. Do vậy, bản thân DN TM gỗ cũng tiết kiệm được nhiều chi phí, thời gian, và nhân lực cho công tác lưu trữ, chứng minh và xác minh nguồn gốc này.
Ngoài ra, thông qua HAWA DDS này, chúng tôi phấn đấu sẽ giảm được tối thiểu từ 20 – 30% chi phí chứng nhận nguồn gốc hợp pháp của gỗ, cũng như giảm bớt 40-50% các thủ tục và tiêu chuẩn phức tạp mà người chủ rừng phải đáp ứng để giúp tăng hiệu quả lợi nhuận từ trồng rừng. Đồng thời, hệ thống HAWA DDS cũng sẽ là một môi trường giao thương thuận lợi giúp cho người chủ rừng tiếp cận được nhiều khách hàng hơn trên toàn quốc, thay vì chỉ phụ thuộc vào một số lượng nhất định các công ty thu mua gỗ như hiện nay.
Ngày 24/5/2017, HAWA sẽ chính thức tổ chức hội thảo khởi động dự án hệ thống giải trình nguồn gốc gỗ hợp pháp – HAWA DDS tại Khách sạn Liberty, Quận 1, Tp.HCM. Sự kiện dự kiến thu hút khoảng 100 đại biểu đến từ các tổ chức, hiệp hội, doanh nghiệp trong ngành và liên quan đến tham dự.
