Mở rộng dư địa ngành chế biến gỗ

Theo Báo cáo Triển vọng nội thất Thế giới 2025 – 2026 của Trung tâm Nghiên cứu Công nghiệp Italy (CSIL), Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu đồ nội thất lớn nhất toàn cầu, theo sau là Việt Nam, Ba Lan, Italy và Đức. Điều này có nghĩa Việt Nam đã chính thức giữ vị trí á quân trên bản đồ xuất khẩu đồ nội thất thế giới, khẳng định năng lực sản xuất mạnh mẽ, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và vị thế chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Mũi nhọn của ba trục tăng trưởng

Hiện ngành chế biến gỗ Việt Nam có 6.243 DN đang hoạt động, trong đó hơn 82% là DN Việt Nam, tạo việc làm cho hơn 500.000 lao động. Ngành đã hình thành chuỗi cung ứng tương đối hoàn chỉnh, từ nguyên liệu đến sản xuất và phân phối. Năm 2024, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt 16,25 tỷ USD, xuất khẩu đến 166 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong khi nhập khẩu nguyên liệu từ 119 quốc gia và vùng lãnh thổ, đạt mức xuất siêu 14,5 tỷ USD. Đây là con số thể hiện rõ năng lực cạnh tranh và hiệu quả gia tăng giá trị của ngành trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động.

Trong tổng thể ấy, Thành phố Hồ Chí Minh đóng vai trò đầu tàu, không chỉ về quy mô xuất khẩu mà còn về năng lực thiết kế, sáng tạo mẫu mã, hoạt động xúc tiến thương mại và kết nối thương hiệu Việt với thị trường quốc tế. Khu vực Thành phố Hồ Chí Minh – Đồng Nai từ lâu đã được xem là khu vực tăng trưởng của ngành gỗ Việt Nam, góp phần quan trọng trong việc củng cố vị thế của nước ta trên bản đồ sản xuất và thương mại nội thất toàn cầu.

Sức mạnh hội tụ

Từ tháng 7/2025, việc sắp xếp lại địa giới hành chính đã đưa Thành phố Hồ Chí Minh hợp nhất với Bình Dương – thủ phủ sản xuất đồ gỗ lớn nhất cả nước, và Bà Rịa – Vũng Tàu, hình thành một không gian kinh tế đô thị – công nghiệp có diện tích hơn 6.700 km² và dân số vượt 14 triệu người. Sự hợp nhất này không chỉ mở rộng quy mô thị trường lao động và hạ tầng sản xuất, mà còn tạo ra lợi thế vượt trội khi Thành phố Hồ Chí Minh hiện chiếm khoảng 70% sản lượng chế biến gỗ xuất khẩu của cả nước. Đồng thời, ngành cũng sở hữu chuỗi cung ứng khép kín từ vùng nguyên liệu đến sản xuất – chế biến – logistics và hệ thống cảng biển, cho phép kết nối trực tiếp với thị trường toàn cầu.

Với nền tảng mở rộng và sức mạnh hội tụ, ngành chế biến gỗ Thành phố Hồ Chí Minh có điều kiện để được xem xét trở thành một trong những ngành công nghiệp xuất khẩu chủ lực của Thành phố. Khi đó, ngành sẽ có cơ hội tiếp cận nguồn vốn ưu đãi thuận lợi hơn, nhận được sự hỗ trợ trong phát triển nguồn nhân lực, mở rộng hoạt động xúc tiến thương mại quốc tế và thu hút đầu tư, chuyển giao công nghệ theo hướng hiện đại và bền vững hơn. Đây là những yếu tố quan trọng góp phần gia tăng năng lực cạnh tranh và đưa ngành gỗ Việt Nam tiến lên nấc thang giá trị cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Xanh hóa, chuẩn hóa và nâng cao nội lực

Bên cạnh cơ hội, ngành đang đối mặt với nhiều yêu cầu mới từ thị trường thế giới. Chính sách thương mại của Hoa Kỳ có thể gia tăng các biện pháp kiểm soát xuất xứ và tiêu chuẩn chất lượng. Liên minh châu Âu triển khai quy định EUDR, yêu cầu minh bạch và truy xuất nguồn gốc toàn diện đối với gỗ và sản phẩm từ gỗ. Xu hướng tiêu dùng toàn cầu chuyển dịch sang các sản phẩm xanh, bền vững, tiết kiệm tài nguyên và có thiết kế tinh giản.

Trong bối cảnh đó, DN buộc phải tập trung nâng cao năng suất, hiện đại hóa công nghệ, đẩy mạnh tự động hóa và số hóa quy trình, đồng thời quản trị hiệu quả nguồn nguyên liệu và chuỗi cung ứng. Sự chuyển đổi này không chỉ là yêu cầu để đáp ứng quy định, mà còn là điều kiện để DN xây dựng lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Ngành chế biến gỗ Việt Nam đang đứng trước một thời điểm đặc biệt quan trọng. Không gian phát triển mở rộng, nguồn lực hội tụ và vị thế quốc tế được củng cố chính là nền tảng để bứt phá. Tuy nhiên, sức mạnh quyết định vẫn nằm ở mỗi DN với tư duy đổi mới, cam kết phát triển bền vững, và tinh thần hợp lực để tiến xa hơn.

Tôi tin rằng, với sự chủ động, nâng chuẩn nội lực và sự đồng lòng của cộng đồng DN, ngành chế biến gỗ Việt Nam không chỉ giữ vững vị trí á quân trên bản đồ xuất khẩu nội thất thế giới, mà còn tiến xa hơn tới mục tiêu trở thành trung tâm sáng tạo và sản xuất nội thất hàng đầu toàn cầu.

Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch HAWA