* Chính sách thuế của Tổng thống Donald Trump đang tác động lớn đến các quốc gia cung ứng. Theo ông, liệu Việt Nam có thể tận dụng cơ hội này để lấp đầy khoảng trống thị trường?
– Nếu so sánh các mức thuế đối ứng được áp dụng cho từng quốc gia, có thể thấy Trung Quốc đang chịu nhiều áp lực nhất. Việc này đang tạo ra một “kẽ hở” lớn trên thị trường.
Cơ chế thuế đối ứng cũng đặt ra bài toán lớn cho doanh nghiệp (DN) Việt Nam: Muốn tiếp tục bán hàng, phải đầu tư nghiêm túc và mạnh mẽ hơn vào việc minh bạch hóa chuỗi cung ứng. Áp lực này sẽ thúc đẩy tạo ra một chuỗi cung ứng hoàn thiện ngay tại Việt Nam. Tôi cho rằng đây là áp lực rất tích cực.
* Cụ thể, khoảng trống nào sẽ hình thành, thưa ông?
– Hiện Hoa Kỳ nhập khẩu khoảng 9 tỷ USD sản phẩm nội thất từ Việt Nam và 10 tỷ USD từ Trung Quốc. Khi hàng hóa Trung Quốc tiếp tục bị áp thuế cao hơn trước thì ít nhất là một nửa, tương đương 5 tỷ USD, thị phần này cần được thay thế.
Các nhà mua hàng quốc tế gỗ và nội thất đều công nhận Việt Nam là một trong những đối tác không thể thay thế. Nếu tổ chức sản xuất kịp thời, nhanh chóng thích ứng được đòi hỏi của thị trường thì cơ hội cho chúng ta không hề nhỏ.
Trung Quốc có lợi thế của “số đông”, sản xuất quy mô lớn và chỉ cần lợi nhuận rất nhỏ trên số lượng lớn. Việt Nam hoàn toàn có thể phát triển theo hướng mà Trung Quốc ít muốn làm, đó là những ngành đòi hỏi sự linh hoạt, có hàm lượng khéo léo cao, thay đổi mẫu mã nhanh, đặc biệt là hàm lượng thiết kế, làm dự án.
* Việc này đòi hỏi DN Việt Nam tự chủ và chiếm lĩnh thị trường?
– Đây chính là thời điểm để thay đổi và là cơ hội để DN Việt Nam tự chủ vươn mình. Chính phủ đã và đang có những động thái khéo léo, chẳng hạn như kiểm soát hàng giả, hàng không có xuất xứ nhằm chặn đứng tình trạng chuyển tải hàng hóa không chính thức, gián tiếp tạo điều kiện cho hàng hóa Việt Nam có chứng minh nguồn gốc rõ ràng và chính thống.
* Theo ông, hiện nay đâu là lợi thế của Việt Nam để phát triển ngành một cách bền vững?
– Khác với ngành công nghệ luôn bị áp lực thay đổi hay bị thay thế. Thời nào con người cũng cần giường để nằm, ghế để ngồi, thì ngành chế biến gỗ vẫn tồn tại. Để phát triển bền vững, mỗi DN cần xác định được thế mạnh riêng và chọn cho mình chiến lược phát triển phù hợp. Có thể chọn phương thức gia công nhưng phải quản lý sản xuất sao cho giá tốt, chất lượng cao, kiểm soát tiến độ. Hoặc đầu tư chất xám để tạo ra giá trị cao hơn trên chuỗi cung ứng như thiết kế, thương hiệu, phân phối…
DN phải chuẩn bị thế hệ kế cận. Nếu không có con cháu theo nghề, phải tạo ra một nền tảng đủ hấp dẫn những người trẻ tham gia và từng bước chuyển giao. Ngành cần tạo ra một hệ sinh thái thực sự để tương tác, cùng nhau lớn mạnh.
* Dẫu nguyên liệu bản địa là lợi thế, ngành nội thất Việt Nam vẫn còn hạn chế trong mảng công nghiệp phụ trợ. Đó có là rào cản, thưa ông?
– Tôi may mắn tiếp cận nhiều DN hàng đầu Việt Nam và được biết tinh thần sẵn sàng ở họ khá cao. Ví dụ, doanh nhân Trần Bá Dương cho biết sẵn sàng đầu tư vào công nghiệp nguyên liệu, phụ trợ cho ngành chế biến gỗ. Những lứa doanh nhân Việt Nam là điển hình của tinh thần khởi nghiệp kiến quốc sẽ xắn tay áo đầu tư vào các ngành công nghiệp trong nước nhiều hơn nữa, tạo đà cho sự phát triển chung. Thực sự không có rào cản nào có thể làm khó được các DN Việt Nam.
* Nhưng, tư duy đầu tư của người Việt, vốn bị bó buộc trong việc “nước lên, thuyền lên” hơn là tiên phong khai phá?
– Chúng ta đôi khi có xu hướng “vô lý” hay dựa vào cảm xúc hơn là logic trong kinh doanh, điều này cản trở sự chuyên nghiệp và hợp tác. Tuy nhiên, tôi tin “thời thế tạo anh hùng” đặc biệt vào thế hệ trẻ. Ngành gỗ Việt Nam cần phải có những “nguồn cảm hứng” và những tấm gương thành công cụ thể. Tôi muốn lấy hình ảnh của Thái Công, người đã tạo ra câu chuyện về đẳng cấp và marketing giỏi trong ngành nội thất. Câu chuyện ấy chứng minh ngành nội thất có thể mang lại hào quang và lợi nhuận rất lớn.
DN cần phải chấp nhận khó khăn thay vì bỏ cuộc, thua lỗ là một phần tất yếu của kinh doanh. DN Việt Nam hoàn toàn có khả năng làm được những gì mà các nước khác làm, thậm chí còn tốt hơn, miễn là có quyết tâm và ý chí kiên trì. Tôi tin mỗi DN đều có cơ hội riêng của mình. Nắm bắt thế nào để bứt phá là điều mà chúng ta sẽ phải nỗ lực tìm kiếm.
* Xin cảm ơn ông!
Trần Minh thực hiện
