* Trong năm 2024, ngành gỗ liên tục đối mặt với áp lực mới, từ thuế chống bán phá giá, cuộc điều tra 232 về gian lận xuất xứ và phòng vệ thương mại… có vẻ như thị trường xuất khẩu chủ lực của Việt Nam đang có rất nhiều áp lực?
– Hoa Kỳ vẫn là thị trường trọng điểm, chiếm khoảng 55% kim ngạch xuất khẩu gỗ của Việt Nam. Khi có thông tin về thuế chống bán phá giá, thị trường đã xảy ra sự giằng co khiến người mua hàng không dám đặt đơn hàng lớn, còn doanh nghiệp (DN) sản xuất Việt Nam – vốn dễ tổn thương về mặt tài chính – cũng không dám đầu tư lớn.
Tuy nhiên căng thẳng thương mại giữa Hoa Kỳ – Trung Quốc chưa hạ nhiệt, nhiều đơn hàng vẫn dịch chuyển sang Việt Nam. Ngành gỗ có thêm nhiều khách hàng mới mặc dù các đơn hàng này thường nhỏ lẻ hơn. Mức thuế 20% hiện tại áp dụng cho ngành gỗ vẫn được xem là ổn so với các đối tác cạnh tranh khác của Việt Nam.
* Theo ông đâu là những yếu tố then chốt cần được giải quyết hoặc ổn định để ngành gỗ xuất khẩu, đặc biệt là sang Hoa Kỳ, có thể phát triển vững chắc hơn?
– Tôi nghĩ cần xem xét liệu Hoa Kỳ có thực sự hiện thực hóa việc đưa ngành gỗ này về nước họ hay không. Cá nhân tôi cho rằng điều này khó có thể xảy ra do thiếu nguồn nhân lực và chi phí sản xuất cao. Các DN Hoa Kỳ cũng nhìn nhận điều này và không quá lạc quan vào việc đầu tư lớn ngay lập tức để đem ngành này về nước.
Tình hình kinh tế thế giới nói chung vẫn đang căng thẳng do các cuộc xung đột. Các xung đột này có thể ảnh hưởng đến các thị trường xuất khẩu khác như khu vực vùng Vịnh (GCC), gây ra sự lo ngại và khó khăn cho hoạt động xuất khẩu thời gian tới.
* Tính đến tháng 8/2025, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành gỗ là khoảng 11 tỷ USD. Ông dự đoán doanh số của ngành gỗ năm nay có đạt kỳ vọng đã đề ra?
– Nếu với tốc độ trung bình hơn 1 tỷ USD/tháng cho 4 tháng còn lại thì ngành gỗ có thể đạt mức khoảng 17 tỷ USD. Nếu điều kiện thuận lợi, con số này có thể lên tới 18 tỷ USD. Trong bối cảnh thị trường đang nhiều biến động như hiện tại, tôi cho rằng ngành gỗ đạt mức tăng trưởng 8% thì đã là một thành công.
* HAWA đang hướng tới các hoạt động hỗ trợ việc phát triển thị trường nội địa thông qua triển lãm VIBE. Theo ông, tiềm năng của thị trường này thế nào?
– Về mặt lý thuyết, thị trường nội địa là một thị trường rất lớn. Chúng ta có 100 triệu dân và đang trong quá trình đô thị hóa nhanh chóng. Với mức thu nhập bình quân đầu người đang ở khoảng 4.000 – 5.000 USD, chi tiêu cho nội thất có thể sẽ cao hơn so với tính toán thông thường ở các nước phát triển do chúng ta đang trải qua giai đoạn đô thị hóa mạnh mẽ.
Việc sắp xếp lại không gian hành chính và không gian địa lý của các tỉnh thành là một cơ hội lớn, tạo nhiều dư địa cho tất cả các ngành kinh tế phát triển, tạo thêm việc làm cho người lao động. Khi thu nhập bình quân tăng – và rõ ràng là có xu hướng tăng – thì các ngành kinh tế khác nhau đều sẽ hưởng lợi.
Đặc biệt khi đầu tư công được thúc đẩy, thu nhập của người dân tham gia vào các dự án đó sẽ cải thiện và dòng tiền sẽ quay trở lại các ngành tiêu dùng khác, bao gồm cả tiêu dùng nội thất. Người Việt Nam đặc biệt quan tâm đến không gian sống và chất lượng cuộc sống do đó sẽ sẵn sàng đầu tư cho xây dựng và cải tạo nhà ở.
* Cụ thể, cơ hội đến từ việc sắp xếp đơn vị hành chính và thúc đẩy đầu tư công mang lại cho ngành xây dựng và nội thất là gì?
– Mặc dù việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp phường – xã cần một khoảng thời gian để bộ máy này vận hành hiệu quả – nhưng cơ hội sẽ đến khi quá trình sắp xếp hoàn tất. Chúng ta sẽ thấy nhiều cơ sở công sản dư thừa cần chuyển đổi mục đích sử dụng. Ví dụ, một loạt ủy ban xã có thể chuyển đổi thành trường học, một loạt ủy ban quận có thể chuyển đổi thành bệnh viện. Việc chuyển đổi mục đích này sẽ tạo cơ hội lớn cho ngành xây dựng và sau đó là ngành nội thất.
Ngoài ra các cơ quan nhà nước đang có tín hiệu làm việc với tiêu chuẩn cao và chấp nhận những tiêu chuẩn của DN, như các bệnh viện hoặc trường học có tiêu chuẩn cao hơn. Khi các dự án đầu tư công này được đẩy mạnh, đó là cơ hội tiếp theo cho ngành nội thất.
* Theo ông đâu là thách thức của DN chuyên xuất khẩu khi quay về thị trường nội địa?
– Nội thất là sản phẩm đòi hỏi trải nghiệm khách hàng, phải thông qua các showroom rất lớn và đa dạng hàng hóa. Thách thức lớn nhất của thị trường nội địa nằm ở việc thiếu trung tâm phân phối đủ lớn. Thị trường chưa có DN phân phối nào đủ lớn, đủ đa dạng và có đủ diện tích để khách hàng trải nghiệm toàn diện.
Chi phí phân phối hàng nội thất cũng rất cao. Mặc dù chi phí mặt bằng bán lẻ có xu hướng giảm nhưng vẫn không thể bù đắp được chi phí thuê mặt bằng cao do thị trường bất động sản nóng, khiến DN khó có đủ không gian phù hợp cho ngành nội thất.
Ngoài ra kinh doanh trong nước hầu hết hoạt động theo cơ chế “tự thân”. Không giống như xuất khẩu – có thể vay ngân hàng dựa trên vận đơn hoặc L/C – kinh doanh nội địa thiếu các định chế tài chính trung gian để hỗ trợ mua bán. Sự thiếu vắng các dịch vụ đứng ra bảo lãnh thanh toán hoặc bảo hiểm thanh toán này gây bất tiện và ngăn cản DN mở rộng quy mô.
* DN cần làm gì để có thể vượt qua những điểm nghẽn ấy?
– Để thâm nhập thị trường nội địa, DN cần phải nỗ lực rất nhiều. Không chỉ sản xuất tốt mà còn phải biết phát triển sản phẩm và xây dựng các kênh phân phối hiệu quả.
* Xin cảm ơn ông!
Hoài Sương thực hiện
