Cũng như các nước Đông Nam Á, biện pháp đối phó với tình trạng suy giảm thương mại toàn cầu hiện nay của Việt Nam là đàm phán các FTA để tìm kiếm thị trường mới. Cùng với đó là những chính sách hỗ trợ cụ thể cho doanh nghiệp xuất khẩu.
Lũy kế trong 6 tháng đầu năm 2023, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 164,45 tỷ USD, giảm 12,1% so với cùng kỳ năm ngoái và là mức sụt giảm mạnh nhất trong hơn 10 năm qua. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 43,41 tỷ USD, giảm 11,9%, chiếm 26,4% tổng kim ngạch xuất khẩu; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt 121,04 tỷ USD, giảm 12,2%, chiếm 73,6%.
Kiến tạo thêm con đường
Theo nhận định từ Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên, Việt Nam là nền kinh tế đang phát triển, có độ mở lớn, quy mô còn khiêm tốn, sức chống chịu, năng lực cạnh tranh còn hạn chế, năng suất lao động chưa cao nên việc ảnh hưởng bởi sụt giảm kinh tế toàn cầu là khó tránh. Tuy nhiên, trước thực tế nhiều thách thức, hàng loạt chính sách hỗ trợ, đẩy mạnh xuất khẩu cũng đã được triển khai. Bộ Công Thương đã tập trung đẩy mạnh đổi mới và tăng cường hơn những hoạt động ngoại giao nhằm thúc đẩy thương mại hướng tới các thị trường tiềm năng như Ấn Độ, châu Phi, Trung Đông, Đông Âu, châu Mỹ La tinh,… và những thị trường ít bị ảnh hưởng bởi lạm phát và có mức tăng trưởng khả quan trong khối ASEAN. Ông Diên cho biết, đội ngũ tham tán thương mại Việt Nam thời gian qua đã rất nỗ lực để có thể tiềm kiếm, tạo điều kiện cho DN trong nước tiếp cận với các hoạt động xúc tiến thương mại tại các nước, kết nối giao thương và chủ động trong việc quảng bá tiềm năng, nội lực các ngành nghề.
Tính đến tháng 5/2023, Việt Nam có 16 FTA ký với hơn 50 quốc gia. Chúng ta cũng vừa kết thúc thành công đàm phán FTA với Israel, tiếp tục mở thêm con đường đưa hàng hóa Việt Nam ra các thị trường mới. Tiếp tục khai thác hiệu quả của FTA là trọng điểm để Việt Nam có thể đẩy mạnh xuất khẩu hơn nữa. Để làm được điều đó, Bộ Công Thương đang tăng cường chuyển đổi số trong công tác cấp Giấy chứng thực xuất xứ C/O (Certificate of Origin) ưu đãi nhằm tạo điều kiện tinh gọn, hỗ trợ DN tận dụng những cam kết trong các FTA.
Việc khai thác hiệu quả của FTA sẽ mở ra thời cơ lớn cho DN. Bởi số lượng FTA hiện tại đã bao trùm hầu khắp những thị trường lớn và sẽ giữ vững mức tăng trưởng rất tốt. Để thâm nhập tốt hơn nữa vào thị trường thông qua FTA, Bộ công Thương cho rằng, DN cần nỗ lực để đáp ứng các đòi hỏi về xuất xứ, kèm theo đó là sự thay đổi về nguồn nguyên liệu sản xuất, nâng cao năng lực và dây chuyền sản xuất nhằm đáp ứng tối đa nhu cầu khắt khe của thị trường.
Gia tăng gói tín dụng
Không dừng lại ở việc kiến tạo con đường, tháo vướng mắc về kinh tế, giảm lãi suất cho vay cho DN cũng được xem là nhiệm vụ trọng tâm. Đến đầu quý III/2023, cơ bản mặt bằng lãi suất đã ổn định, lãi suất cho vay bình quân ở mức khoảng 8,9%/năm (giảm 1%/năm so với cuối năm 2022). Từ đầu năm 2023, Ngân hàng Nhà nước đã điều chỉnh giảm liên tục 4 lần các mức lãi suất với mức giảm 0,5 – 2%/năm. Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục khuyến khích các tổ chức tín dụng tiết giảm chi phí để ổn định mặt bằng lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ DN phục hồi và phát triển sản xuất, kinh doanh.
Với các ngành xuất khẩu mũi nhọn như lâm sản và thủy sản, gói tín dụng cũng được triển khai chi tiết. Cụ thể, cuối tháng 7/2023, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam triển khai gói tín dụng quy mô mở rộng từ 10.000 tỷ đồng lên đến 15.000 tỷ đồng cho các DN trong ngành. Ngoài việc tiếp cận được nguồn vốn, DN còn được hưởng lãi suất thấp hơn tối thiểu từ 1% – 2%/năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn, triển khai kéo dài đến hết ngày 30/6/2024. Như vậy, trong thời gian tới, DN ngành chế biến gỗ, lâm sản và thủy sản sẽ có thêm điều kiện tiếp cận nguồn vốn để hoạch định tốt hơn hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Trong tháng 6/2023, hoạt động xuất nhập khẩu của nước ta tiếp tục đà phục hồi với tổng kim ngạch ước đạt 56 tỷ USD, tăng 3,6% so với tháng trước. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 29,3 tỷ USD, tăng 4,5%; kim ngạch nhập khẩu đạt 26,71 tỷ USD, tăng 2,6%. Theo Tổng cục Thống kê, chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) 6 tháng đầu năm 2023 ước tính tăng 0,44% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, sản xuất bị thu hẹp trên diện rộng bao gồm may mặc, giày dép, gỗ và giấy, điện tử, máy móc, xe có động cơ và đồ nội thất, phản ánh tình trạng xuất khẩu tiếp tục suy yếu.
Tuy nhiên, điểm tích cực là sản xuất công nghiệp đang có dấu hiệu phục hồi. Sau khi giảm 0,75% trong quý I/2023, quý II tăng 1,56%. Các DN sản xuất đang kỳ vọng nhiều vào những tháng cuối năm, khi mà đơn hàng đang được ghi nhận đã bắt đầu nhiều hơn thời gian qua.
Minh Kiên
Doanh nghiệp vững tin
Theo khảo sát của Tổng cục Thống kê, quý III/2023, 34,3% DN cho rằng thị trường sẽ tốt lên so với quý II/2023; 38,3% số DN cho rằng tình hình sản xuất kinh doanh sẽ ổn định và 27,4% DN dự báo khó khăn hơn.
Trong đó, khu vực DN Nhà nước lạc quan nhất với 74,5% DN dự báo tình hình sản xuất kinh doanh quý III/2023 tốt hơn và giữ ổn định so với quý II/2023; tỷ lệ này ở khu vực DN ngoài Nhà nước và DN có vốn đầu tư nước ngoài lần lượt là 73% và 71,1%.
