Đòn thuế quan toàn cầu của Tổng thống Donald Trump đã làm rung chuyển Đông Nam Á, một khu vực phụ thuộc nhiều vào hoạt động sản xuất, đặc biệt là xuất khẩu; trong đó, nhiều lĩnh vực được thúc đẩy bởi những động thái dịch chuyển chuỗi cung ứng từ Trung Quốc sang các nước khác.
Giơ cao đánh khẽ
Thái Lan, Malaysia, Campuchia đã sánh vai cùng Indonesia và Philippines nhận mức thuế 19% của Hoa Kỳ, một tháng sau khi Washington công bố mức thuế 20% áp dụng cho Việt Nam.
Đông Nam Á, với tổng giá trị tính chung cho tất cả các nền kinh tế là hơn 3,8 nghìn tỷ USD, đã chạy đua để đưa ra các nhượng bộ và đảm bảo các thỏa thuận với phía Hoa Kỳ, thị trường xuất khẩu hàng đầu của khu vực.
Nhiều quốc gia trong khu vực này là những nhân tố chủ chốt của chuỗi cung ứng toàn cầu, đã cạnh tranh để ngăn chặn viễn cảnh bị mất thị phần vào tay nhau, lo sợ các công ty đa quốc gia chuyển hoạt động và đơn đặt hàng sang nơi khác.
Bộ Thương mại Malaysia cho biết mức thuế suất này so với mức 25% như thông báo trước đó là một kết quả tích cực mà không ảnh hưởng đến những gì họ gọi là các mục “giới hạn không được vượt qua”.
Bộ trưởng Tài chính Pichai Chunhavajira của Thái Lan cho biết nhờ Hoa Kỳ giảm thuế từ 36% xuống 19%, nền kinh tế đang gặp khó khăn của nước này sẽ đủ khả năng đối mặt với những thách thức trên toàn cầu sắp tới. “Điều này giúp duy trì khả năng cạnh tranh của Thái Lan trên trường quốc tế, thúc đẩy niềm tin của nhà đầu tư và mở ra cánh cửa cho tăng trưởng kinh tế, tăng thu nhập và tạo ra những cơ hội mới”, ông nói.
Hiện vẫn chưa rõ mức độ tiến triển của các thỏa thuận thương mại song phương với Hoa Kỳ, ngoài việc Washington đã đạt được các “thỏa thuận khung” với Indonesia và Việt Nam, để ngỏ phạm vi đàm phán tiếp theo. Ông Pichai cho biết Thái Lan đã đi được khoảng 1/3 chặng đường.
Hoa Kỳ cũng giảm mức thuế suất đối với Campuchia xuống còn 19% thay vì các mức thuế như tuyên bố trước đó là 36% và 49%, một cú hích lớn cho ngành may mặc quan trọng của nước này, động lực kinh tế chính đã tạo ra khoảng một triệu việc làm trong ngành sản xuất. “Nếu Hoa Kỳ giữ mức thuế 49% hoặc 36%, theo tôi, ngành công nghiệp này sẽ sụp đổ”, Phó thủ tướng kiêm nhà đàm phán thương mại hàng đầu của Campuchia, Sun Chanthol, trả lời phỏng vấn của Reuters.
Tình trạng hiện tại
Tại Thái Lan và Malaysia, các nhóm doanh nghiệp vui mừng trước mức thuế quan có thể báo hiệu khả năng duy trì nguyên trạng giữa các thị trường cạnh tranh, trong đó có những nước hưởng lợi từ cái gọi là nền thương mại “Trung Quốc + 1”.
Chookiat Ophaswongse thuộc Hiệp hội các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan cho biết mức thuế tương tự như Việt Nam sẽ giúp họ duy trì thị phần tại Hoa Kỳ. Theo Wong Siew Hai, chủ tịch Hiệp hội ngành công nghiệp bán dẫn Malaysia, mức thuế mới nhất sẽ cân bằng sự cạnh tranh. “Tôi không thấy các công ty có động thái gì đặc biệt. Mọi việc sẽ vẫn diễn ra như thường lệ cho đến khi họ tìm ra được động thái tốt nhất”, Wong nói.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump vẫn còn nhiều việc phải giải quyết, bao gồm các rào cản phi thuế quan, quy định về nguồn gốc xuất xứ và những yếu tố tạo nên việc trung chuyển để trốn thuế, vốn không có hoặc có rất ít giá trị gia tăng, sẽ phải chịu mức thuế 40%.
Việt Nam là một trong những nước có thặng dư thương mại nhiều nhất thế giới với Hoa Kỳ, trị giá hơn 120 tỷ USD vào năm 2024.
Việt Nam là nước đi đầu trong các cuộc đàm phán thương mại và đã đạt được thỏa thuận vào tháng 7, giảm từ mức thuế 46% xuống còn 20%, nhưng một số doanh nghiệp vẫn lo ngại rằng việc Việt Nam phụ thuộc quá nhiều vào nguyên liệu thô và linh kiện nhập khẩu từ nước ngoài có thể dẫn đến Hoa Kỳ áp dụng mức thuế 40%.
Andrew Sheng thuộc Viện Toàn cầu châu Á (Asia Global Institute) của Đại học Hong Kong (Trung Quốc) cho biết mức thuế quan tương tự đồng nghĩa với việc các nước Đông Nam Á có thể yên tâm rằng sự bất ổn chính sách đã tạm thời qua đi.
Ca Dao (Nguồn: reuters.com)
