Hiện tại, Trung Quốc là thị trường xuất khẩu gỗ tròn mềm và gỗ tròn cứng quan trọng nhất của Hoa Kỳ, với kim ngạch thương mại tại Trung Quốc (2,23 tỷ USD vào năm 2023) vượt xa Vương quốc Anh (1,61 tỷ USD) và Canada (1,62 tỷ USD). Đầu năm nay, Wood Central đã báo cáo rằng hơn 173.000 m3 gỗ tròn đã được giao dịch từ Hoa Kỳ sang Trung Quốc vào tháng 12/2024, khiến hoạt động thương mại này trở nên cực kỳ quan trọng đối với cả hai quốc gia.
Lao dốc không phanh ở Trung Quốc
Từng chiếm hơn 45% tổng khối lượng giao dịch gỗ tròn nhưng hiện tại hoạt động giao dịch gỗ tròn cứng và gỗ mềm của Hoa Kỳ sang Trung Quốc đã chậm lại đáng kể. Quốc gia xuất khẩu gỗ tròn lớn nhất thế giới này đang chuyển hướng sang Việt Nam và Ấn Độ để bù đắp sự thiếu hụt.
Đồng thời, lượng gỗ tròn được giao dịch qua biên giới Nhật Bản – vốn là thị trường quan trọng thứ ba của Hoa Kỳ sau Trung Quốc và Canada – cũng giảm một nửa, từ 104.800 m3 năm ngoái xuống chỉ còn 46.800 m3 trong năm nay.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam đã tăng mạnh lượng gỗ tròn nhập khẩu hàng tháng từ Hoa Kỳ. Giá gỗ tròn trung bình giảm 9% so với tháng 5 và 7% so với tháng 6/2024. Dự báo xuất khẩu gỗ tròn của Hoa Kỳ sẽ duy trì quanh mức hiện tại trong những tháng cuối năm, với nhu cầu từ Canada, châu Á và châu Âu bị suy giảm nhẹ. Ở chiều ngược lại, xuất khẩu gỗ cứng trong tháng 6 tăng 27% so với tháng 5, mặc dù đã giảm 10% so với cùng kỳ năm trước. Giá gỗ trung bình tăng 4% so với tháng 5 và 5% so với tháng 6/2024. Các nhà phân tích dự đoán khối lượng xuất khẩu gỗ sẽ tiếp tục tăng đến năm 2025, có khả năng vượt mức tổng sản lượng cả năm 2024.
Nếu không xuất hiện căng thẳng thương mại mới hoặc xung đột toàn cầu, giá gỗ xẻ nhiều khả năng sẽ chịu áp lực tăng trong ngắn hạn do nhu cầu bổ sung tồn kho. Tuy nhiên, về trung hạn xu hướng tăng giá có thể bị hạn chế bởi tốc độ chậm lại của thị trường nhà ở đơn lẻ tại Hoa Kỳ. Trong bối cảnh đó, thị trường lao động Hoa Kỳ vẫn duy trì được sự ổn định đáng kể dù Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (FED) đã nâng lãi suất mạnh trong giai đoạn 2022-2023.
Điểm đến Việt Nam
Theo số liệu thống kê của Cục Hải quan, tính chung 7 tháng đầu năm 2025 nhập khẩu gỗ nguyên liệu từ Hoa Kỳ đạt 749.250 m3 với trị giá 311,49 triệu USD, tăng 89,7% về lượng và tăng 84,9% về trị giá so với cùng kỳ năm 2024.
Gỗ thông hiện vẫn là nhóm nguyên liệu nhập khẩu chủ lực của ngành gỗ Việt Nam, với nguồn cung tập trung từ các thị trường lớn như New Zealand, Hoa Kỳ, Chile và Brazil. Giá gỗ thông tương đối ổn định và khả năng cung ứng cao tiếp tục là yếu tố giữ vững vị thế của loại gỗ này trong cơ cấu nhập khẩu. Hoa Kỳ vươn lên là thị trường cung cấp gỗ thông lớn nhất cho Việt Nam.
Dự báo trong nửa cuối năm, nhập khẩu gỗ thông của Việt Nam sẽ duy trì ở mức ổn định. Xu hướng này phụ thuộc chủ yếu vào diễn biến đơn hàng xuất khẩu đồ gỗ, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu phục hồi chậm, khiến nhu cầu thị trường vẫn chưa thực sự bứt phá. Bên cạnh đó, chi phí logistics và tỷ giá USD tiếp tục là những yếu tố gây áp lực lên giá nhập khẩu, ảnh hưởng đến kế hoạch nhập hàng của doanh nghiệp. Đồng thời, các quy định về truy xuất nguồn gốc và tính hợp pháp của gỗ nhập khẩu từ các thị trường trọng điểm như EU và Hoa Kỳ đang được siết chặt, buộc doanh nghiệp trong nước phải gia tăng năng lực tuân thủ.
Trong bối cảnh đó, Hoa Kỳ và New Zealand được dự báo sẽ tiếp tục giữ vai trò là hai nguồn cung chính nhờ quy mô lớn và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Các thị trường mới nổi như: Argentina, Trung Quốc và Australia có tiềm năng tăng trưởng nếu duy trì được lợi thế cạnh tranh về giá cả, chất lượng gỗ và năng lực giao hàng.
Vì vậy, theo đại diện Bộ Công Thương, các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động đa dạng hóa nguồn cung, kiểm soát rủi ro từ biến động chính sách thương mại và đầu tư, đặc biệt trong bối cảnh các yêu cầu quốc tế về phát triển bền vững và quản trị lâm nghiệp đang ngày càng khắt khe.
Bùi Gia
