Nội thất – xây dựng trước “cú huých” đảo chiều

* Dường như ông đang tin các công ty nội thất, xây dựng đã thoát khỏi tình trạng báo động tài chính?

– Thời điểm này chưa hẳn đã hết khó khăn nhưng thị trường ngành nội thất Việt Nam ghi nhận nhu cầu tiêu thụ nội địa gia tăng mạnh, nhờ tốc độ đô thị hóa và sự phục hồi nhanh của ngành BĐS. Đơn cử là gỡ nút thắt cho nhà ở xã hội, đã đưa nền kinh tế đi đúng hướng, giúp ngành xây dựng dần lấy lại đà phục hồi, trong 6 tháng đầu năm 2025 đạt tăng trưởng ấn tượng lên tới 9,62% so với cùng kỳ năm trước.

Tình hình không như vậy trong vài năm gần đây. Năm 2022, ngành xây dựng đóng góp 6% vào GDP Việt Nam, nhưng sang năm 2023 đã rơi vào tình trạng khó khăn nhất, với mức tăng trưởng âm 3% so với cùng kỳ. Nhiều đơn vị trong top 10 ngành xây dựng trong tình trạng báo động tài chính, thậm chí không có tiền trả nhà thầu phụ, trả tiền vật tư và lương nhân công. Khi đó, các nhà hoạch định thảo luận rất nhiều giải pháp gỡ vướng cho BĐS, nhưng rất ít người nói tới ngành xây dựng và gần như không ai đề cập tới nội thất, mặc dù sự liên thông giữa các ngành này rất chặt chẽ. BĐS cần xây dựng và nội thất – vốn là công đoạn cuối để hoàn thiện một phần bộ mặt đô thị hiện đại.

* Lập trường chính sách chung thay đổi có đảm bảo tháo gỡ được những tồn tại của  ngành nội thất – xây dựng không, thưa ông?

– Thay đổi lập trường chính sách là cần nhưng chưa đủ. Ba luật mới gồm Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh BĐS năm 2024 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/8/2024 đã tháo gỡ phần lớn vướng mắc của BĐS, nhưng chưa loại bỏ được những tồn tại liên quan đến pháp lý của xây dựng. Việt Nam đang thiếu cơ chế pháp lý bảo vệ nhà thầu. Trong Luật Xây dựng, Luật Đấu thầu, hay trong các hợp đồng xây dựng, nội dung bảo vệ chỉ đề cập đến phần vốn ngân sách, không nói về phần vốn tư nhân, thường chiếm khoảng 40% ở các dự án. Việc chưa có cơ chế khiến các nhà thầu nội thất, xây dựng chịu nhiều rủi ro, nhất là khi thị trường BĐS tăng trưởng chậm, hoặc rơi vào khủng hoảng.

Chúng tôi đã nhiều lần kiến nghị, mong muốn có cơ chế bảo vệ các nhà thầu xây dựng và được khuyên nên dùng Luật Dân sự để tranh tụng. Tuy nhiên, kiện từ Luật Dân sự đã không giải quyết được vấn đề của các nhà thầu.

* Ông suy nghĩ thế nào về khả năng đón sóng lớn đến từ việc quy hoạch, sắp xếp lại các đơn vị hành chính?

– Đây là một thay đổi rất lớn. Nhìn vào quy hoạch phát triển hạ tầng của Chính phủ, rõ ràng nhất là ở khu vực Đông Nam bộ và Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay, với các dự án trọng điểm như sân bay Long Thành, Vành đai 4, đường mở rộng thanh phố Hồ Chí Minh – Long Thành, có thể thấy hàng loạt công trình hạ tầng trọng điểm đang được triển khai hoặc đẩy nhanh tiến độ đều yêu cầu nguồn cung vật liệu xây dựng khổng lồ, mở ra thị trường sôi động cho ngành xây dựng, vật liệu, nội thất.

Như vậy, cùng với sự đầu tư hạ tầng mạnh mẽ, việc thúc đẩy việc hình thành các dự án BĐS, khu đô thị mới, sẽ giúp doanh nghiệp tái cấu trúc hệ thống sản xuất theo hướng tinh gọn và tối ưu hóa lợi nhuận, tạo lợi thế cạnh tranh đáng kể.

* Như ông nói, cơ hội lớn cũng làm tăng áp lực với nội thất – xây dựng, vốn đang yếu về nghiên cứu phát triển?

– Phong cách sống của người Việt đang thay đổi, bên cạnh lưu giữ giá trị truyền thống gia đình với những không gian chung, thì sự tôn trọng sở thích, cá tính riêng của từng cá nhân cũng được đề cao. Tôi nhớ có một khảo sát của Hàn Quốc về sử dụng vật liệu gỗ nội thất ghi nhận, giai đoạn 2020 – 2022, phần lớn người dân Việt Nam giữ thói quen mua sản phẩm nội thất tại cửa hàng. Đây là những sản phẩm có sẵn và mang tính đại trà. Tuy nhiên, khảo sát này cũng chỉ ra xu hướng tự lựa chọn vật liệu, định hình sản phẩm thông qua tư vấn của nhà thầu, đơn vị thiết kế và kiến trúc sư có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây.

Vật liệu xanh đang là tâm điểm, với sự ưa chuộng các vật liệu thân thiện môi trường và rõ ràng về xuất xứ như gỗ, mây tre và các dòng vật liệu mới được tích hợp công nghệ nhằm tăng hiệu năng sử dụng. Điều này phản ánh rõ định hướng phát triển bền vững của ngành. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp Việt đang tập trung vào việc đa dạng hóa sản phẩm, áp dụng công nghệ sản xuất tiên tiến, đồng thời tăng cường yếu tố bền vững và nguồn gốc gỗ hợp pháp.

Hải Vân thực hiện