Mặc dù Việt Nam đang đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu đồ gỗ, nhưng ông Nguyễn Chánh Phương (Phó chủ tịch HAWA) nhận định trình độ công nghệ vẫn chưa đáp ứng được sự phát triển của ngành.
Những vướng mắc thâm căn cố đế
Hiện nay, dù các thương hiệu nội địa có cung ứng máy chế biến gỗ nhưng số lượng nhà máy sản xuất được thiết bị chế biến gỗ công nghệ cao hay các công ty ứng dụng công nghệ hàng đầu trong ngành gỗ vẫn còn rất ít. Để bù đắp thiếu sót này, HAWA đang nỗ lực lan tỏa “tình yêu công nghệ” đến doanh nghiệp (DN) trong ngành. Đồng thời, thu hút giới trẻ tham gia vào ngành thông qua các giải thưởng thiết kế và diễn đàn công nghệ để có được đội ngũ lao động trẻ, năng động và giàu sáng tạo.
Đồng quan điểm về những rào cản, ông Phùng Đức Hoàng, Điều phối viên Chương trình Quốc gia của ILO tại Việt Nam chia sẻ một con số thực tế đầy trăn trở: Trong 15 năm hỗ trợ DN, có đến 60% thời gian tư vấn phải dành để giải thích câu hỏi “Tại sao phải thay đổi?”, trong khi thời gian triển khai cho việc “làm cái gì và như thế nào” chỉ chiếm 40%. Nghĩa là, nhận thức về tính thiết thực của việc ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số từ chủ DN vẫn còn khá chậm.
Tuy nhiên, theo ông Hoàng, điểm sáng nằm ở chỗ trong số DN tham gia chuyển đổi số từ chương trình hỗ trợ của ILO thì có đến 30% đạt kết quả cải tiến vượt trội. Điểm chung lớn nhất là sự đóng góp quan trọng của các thành viên trẻ tuổi trong nhóm cải tiến. Ông khẳng định: “Thế hệ trẻ với nhận thức đúng và kỹ năng công nghệ chính là “sức bật” để tăng năng suất cho ngành gỗ trong tương lai”.
Cách tiếp cận bài bản
Để làm chủ công nghệ, người trẻ cần có cách tiếp cận bài bản. Ông Laurent Corpataux, Chuyên gia Chương trình Xúc tiến nhập khẩu Thụy Sĩ (SIPPO), chia sẻ kinh nghiệm cá nhân khi bắt đầu sự nghiệp từ một thợ mộc, sau đó mới học lên kỹ sư tại đại học khoa học ứng dụng. Ông nhấn mạnh mô hình giáo dục Thụy Sĩ luôn gắn liền với thực tiễn: sinh viên làm việc trực tiếp với DN để đưa sản phẩm nghiên cứu ra thị trường. Đặc biệt, trước khi áp dụng bất kỳ công nghệ hay robot nào, bước đầu tiên luôn là tính toán hiệu quả kinh tế thực tế xem có xứng đáng để đầu tư hay không.
Hiện thực hóa tư duy công nghệ đó, đội ngũ kỹ thuật đến từ AA đã chia sẻ kinh nghiệm thực tế ứng dụng công nghệ vào sản xuất nội thất từ MFO (M Flow) – một phần mềm tối ưu quy trình dựng 3D và tính toán dựa trên nền tảng AI. Với 15 chức năng chính, MFO giúp AA giảm 50% thời gian làm việc thông thường và đạt độ chính xác lên tới 99%. Công cụ này cho phép xử lý đa dạng từ đồ nội thất rời (loose), đồ gia công tại nhà máy (built-in) cho đến các sản phẩm trần tường sàn (fit-out), giúp xuất ra các bảng báo giá (BOQ) và danh sách vật tư (BOM) một cách tự động và chính xác.
Công nghệ là cánh tay, con người là bộ não
Trước áp lực thiếu hụt công nhân lành nghề và chi phí sản xuất tăng cao, Z Robotics, một trong những thương hiệu công nghệ “made in Việt Nam” đã trình bày các giải pháp tự động hóa giúp giải quyết bài toán thực tế của nhà máy. Đơn vị này đã thành công trong việc nội địa hóa công nghệ khi phát triển bộ điều khiển CNC (QS Technology) có khả năng điều khiển đồng thời 60 trục, giúp DN giảm phụ thuộc vào máy móc nhập khẩu.
Ông Nguyễn Minh Thành, Giám đốc Z Robotics, cho biết robot công nghiệp hiện nay có thể thay thế con người trong các công đoạn sản xuất nặng nhọc hoặc độc hại như chà nhám, phun sơn kiểm soát độ dày và sắp xếp pallet. Việc ứng dụng robot giúp chuyển dịch vai trò của người lao động từ trực tiếp sản xuất sang giám sát và điều phối hệ thống, từ đó giảm thời gian chờ và hạn chế lỗi thao tác. Đại diện Z Robotics nhấn mạnh: “Tự động hóa phải dựa trên lộ trình khả thi và hiệu quả thực tế của từng nhà máy chứ không phải để phô trương”.
Dù máy móc và robot có tiến bộ đến đâu, thông điệp cốt lõi của hội thảo vẫn khẳng định chúng không thể thay thế hoàn toàn con người. Ông Phùng Đức Hoàng nhấn mạnh DN năng suất hàng đầu luôn đặt con người làm trọng tâm. Họ tự động hóa để giải phóng công nhân khỏi các quy trình lặp lại, giúp họ tập trung vào những giá trị cao hơn. Ông đưa ra một công thức hiệu quả: nếu chỉ có con người, độ chính xác có thể đạt 92%, nhưng khi áp dụng công thức “Con người + AI”, hiệu quả sẽ tăng lên 99%.
Như vậy, công nghệ và AI chính là công cụ hỗ trợ đắc lực nhất để con người phát huy tối đa tiềm năng. “Với ngành gỗ, công thức này hoàn toàn có thể tạo ra một môi trường làm việc năng suất và bền vững hơn”, ông Hoàng khẳng định.
Kim Nguyễn
