Sau đại dịch COVID-19, thế giới không còn là VUCA (volatility – biến động, uncertainty – bất định, complexity – phức tạp, ambiguity – mơ hồ) mà đã chuyển sang BANI (brittle – mong manh, anxious – lo lắng, nonlinear – phi tuyến tính, incomprehensible – khó hiểu).
Thực tại mới đầy thách thức
Thế giới BANI rất mong manh – khổng lồ như Silicon Valley Bank sụp đổ chỉ sau một đêm. Sự lo lắng lan tỏa khắp nơi về AI thay thế con người. Mọi thứ diễn ra phi logic, khó dự đoán theo quy luật cũ. Các biến cố toàn cầu ngày càng khó hiểu và bất ngờ.
Chịu sự chi phối từ những đặc trưng của BANI, các ngành kinh tế, từ xây dựng, nội thất đến may mặc, giày da… đều đang chịu áp lực từ nhiều phía. Xung đột Nga – Ukraine, căng thẳng Biển Đỏ gây gián đoạn nguồn cung nguyên liệu và tăng chi phí vận chuyển; chính sách “America First”, thuế đối ứng và chủ nghĩa bảo hộ tạo rào cản thương mại.
Không dừng lại ở đó, DN còn phải chịu thêm áp lực từ những yêu cầu khắt khe về CBAM, ESG từ EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản… Yêu cầu minh bạch nguồn gốc, chứng nhận rừng bền vững ngày càng nghiêm ngặt, trong khi thực tế, gần 90% DN Việt Nam chưa sẵn sàng cho chuyển đổi xanh. Vấn đề “Greenwashing” (xanh giả thay vì xanh thật) có thể gây mất niềm tin nghiêm trọng. Tất cả đều dẫn đến việc DN phải đối mặt với nhiều rủi ro, có thể bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tuy nhiên, dù khó khăn, kỷ nguyên BANI cũng mở ra những cơ hội rất lớn cho DN. Người tiêu dùng ngày càng ý thức về sản phẩm thân thiện môi trường, tạo thị trường mới cho sản phẩm xanh. Sự phát triển của các mô hình kinh tế tuần hoàn ngày càng đưa ra được nhiều giải pháp tái chế, phát triển tiềm năng nguồn nguyên liệu bền vững, giúp DN giảm chi phí.
Dù đòi hỏi chi phí đầu tư cao nhưng công nghệ, ứng dụng số hóa ngày càng hỗ trợ nhiều hơn cho DN. AI đang giúp tối ưu thiết kế, giảm lãng phí nguyên liệu; Blockchain đảm bảo tính minh bạch và an toàn truy xuất nguồn gốc; IoT theo dõi hiệu quả năng lượng trong sản xuất, giúp DN giảm chi phí, tối ưu hóa quy trình và bảo vệ môi trường… Như vậy, dù có thách thức nhưng DN lại có công cụ hiệu quả để có thể vượt qua được những đòi hỏi mới của thời cuộc.
Sinh tồn hôm nay, lợi thế ngày mai
Trước một thế giới đang chuyển mình mạnh mẽ, không kịp thời thích ứng, chúng ta sẽ khó lòng trụ vững và sải chân ra xa hơn trên thị trường toàn cầu. Đây chính là thời điểm DN cần tái định hình mô hình kinh doanh, tư duy lại quy trình sản xuất. Từ chuỗi giá trị khép kín, đã đến lúc DN cần chuyển sang hệ sinh thái mở, kết nối đa chiều, tăng cường hợp tác. Hợp tác với nhà cung cấp, khách hàng, đối tác công nghệ trong chuỗi giá trị sẽ mang lại nhiều cơ hội hơn cho mỗi DN. Hợp tác toàn diện giữa SACA và HAWA là một điển hình để các DN có thể kết nối chung trong hệ sinh thái giữa xây dựng và nội thất, mang đến giải pháp đa dạng và toàn diện hơn, tăng lựa chọn cho khách hàng.
Trong một thời đại BANI đầy nhiễu loạn và áp lực liên hoàn, nơi các cú sốc là phi tuyến tính, không thể dự đoán và không thể lý giải, các kế hoạch dài hạn 5 năm hay 10 năm đều có thể trở thành “di sản nguy hiểm”. DN phải áp dụng phương pháp Agile để chia nhỏ mục tiêu, thử nghiệm nhanh, đo lường liên tục, xoay trục linh hoạt; giúp rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm, sớm đưa sản phẩm đến với khách hàng. Trong thế giới biến động liên tục của thị trường, tầm nhìn và ưu tiên cho các giải pháp bền vững sẽ là chiếc neo hiệu quả cho việc ứng dụng các phương pháp thực hiện linh hoạt.
Đòi hỏi minh bạch hóa bài toán kinh doanh, quy trình sản xuất… sẽ tiếp tục là đòi hỏi mà thị trường đặt ra cho DN. Đầu tư vào các chứng nhận xanh, xây dựng hệ thống theo dõi phát thải carbon, đào tạo đội ngũ hiểu biết về tiêu chuẩn xanh…, nhất là đầu tư công nghệ thông minh, tích hợp chuyển đổi số với chuyển đổi xanh, tối ưu quy trình, giảm lãng phí sẽ giúp DN có được nguồn lực mạnh mẽ, tạo thế mạnh cạnh tranh trong tương lai.
Thời đại BANI là thực tế không thể đảo ngược. Việc chuyển đổi mô hình kinh doanh không còn là lựa chọn mà là con đường bắt buộc để tồn tại và chinh phúc thị trường toàn cầu. Với bản lĩnh và niềm tin, tôi tin, DN Việt Nam sẽ vượt qua thách thức, kiến tạo tương lai bền vững.
Đinh Hồng Kỳ – Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Xanh Thành phố Hồ Chí Minh
M.K ghi
